Chińskie noże jako pieniądze

Chiny. Pieniądze w kształcie noży

Przyzwyczailiśmy się do określonego kształtu waluty; papierków i monet – zwykle okrągłych. Ale czy wiecie, że w Chinach płacono też pieniędzmi o kształcie noży, a nawet… łopat?


Oczywiście – były to bardzo zamierzchłe czasy, jeszcze przed ujednoliceniem polityki monetarnej Chin. Jednak jest to też historia pokazująca 3000 lat ewolucji chińskich środków płatniczych; od zdobionych muszli, przez płótno, monety w kształcie noży lub łopat, aż po okrągłe monety z dziurką i współczesność. I tak: pierwszymi monetami Chin były muszle; kamienne, nefretytowe, wykonane z brązu. Wprowadziły je dynastie Xia i Shang, a ich wartość zależała od materiału, z którego były wykonane; jak łatwo się domyślić, najniższą wartość miały muszle naturalne.

Ma pan płótno na zapłatę?

Broń sieczna na stałe wpisane jest do tradycji i kultury Chin. Zarówno jej, jak i nożom poświęcone są dedykowane muzea, np. „China Knives And Scissors And Swords Museum” (tłum.: “Chińskie muzeum noży, nożyczek i mieczy”) znajdujące się w portowym Hangzhou. Łączące się z nim, interesujące nas monety o kształcie noży pojawiły się około 500 roku p.n.e., choć trzeba odnotować, że w podobnym czasie funkcjonowały monety w jeszcze bardziej (łopaty) lub mniej oryginalnych formach (dysku). To właśnie kształt nawiązujący do dysku stał się obowiązujący w czasach dynastii Cz’in, a od 221 p.n.e. takie monety wprowadzono na terenie całych Chin – wcześniej każde królestwo posiadało własne, których wygląd wprost sygnalizował, w jakim królestwie były one wybite.

Sięgając jeszcze głębiej: w starożytnych Chinach podział form płatniczych był związany zarówno z geografią, jak i z charakterystyką regionów. I tak w północnych, rolniczych królestwach Chin, środkiem płatniczym było płótno. W południowych – muszle. Natomiast w rejonach nadmorskich; pieniądze w kształcie noży.

Nóż. Pieniądz znaczy się

Odlewane z brązu pieniądze w kształcie noży były w Chinach środkiem płatniczym między 600 a 200 rokiem p.n.e, podczas panowania dynastii Zhou, wywodzącej się od Huang Di; Żółtego Cesarza, nazywanego władcą smoków. Pieniądze-noże mają kształt zbliżony do kształtu faktycznie używanych w tamtych czasach noży. Istnieje hipoteza, że wyewoluowały one z jeszcze bardziej orientalnego środka płatniczego; Bu, czyli monet w kształcie łopaty, które były stosowane jako waluta w północno-wschodnich Chinach już od około 1000 roku p.n.e..

Dziś te monety, czy może raczej „monety”, są muzealnymi zabytkami, których odmienność od europejskiej historii pieniądza budzi zdziwienie i ciekawość – podobanie jak historia pozostałych, chińskich środków płatniczych.

Chińskie noże jako pieniądze
Źródło: Wikipedia

Rodzaje pieniędzy w kształcie noży

  • Noże ołowiane. Najprawdopodobniej jest to najstarsza forma monet w formie noży. Spiczaste z krzywizną skierowaną w dół, są najbardziej podobne do takiej formy noży, jak my ją rozumiemy. Często występują w wersjach bez napisów, choć nie da się wykluczyć, że to kwestia działania czasu; napisy są ledwo widoczne na większości zachowanych noży ołowianych. Pojawiły się prawdopodobnie pod koniec V wieku p.n.e..
  • Noże ming. Ich nazwa pochodzi od znaku „ming”, który składa się ze znaków „słońce” i „księżyc” i widnieje na wszystkich nożach tego typu. Są to najczęściej spotykane pieniądze-noże, a znajdowano je nie tylko w Chinach, lecz nawet w Korei Północnej. Istnieją dwa kształty noży ming: jedne mają wyraźnie wygięty grzbiet, a drugie tylko lekko zakrzywiony. Pojawiły się prawdopodobnie w późnym Zhou, pod koniec IV wieku p.n.e.
  • Noże proste. Wykorzystywane prawdopodobnie między 300, a 250 rokiem p.n.e., wyróżniają je kształty widoczne po ich jednej stronie. Nie jest ich tak wiele, jak noży ming, choć mogły być używane w tym samym czasie. Znaki na nich zwykle wskazują cyfry.
  • Ciężkie noże. Trudno określić datę ich występowania. Niektóre źródła sugerują, że jest to jedna z najwcześniejszych form noża płatniczego, pochodząca nawet sprzed 600 r. p.n.e.. Posiadają one jednak skomplikowaną formę i złożone napisy (zawierająca m.in. nazwę mennicy i jednostki monetarnej), co raczej sugeruje, że rację mają historycy (np. David Hartill – „Cast Chinese Coins”) datujący je między 400, a 220 rokiem p.n.e.. Występują one rzadko lub wręcz bardzo rzadko, co z kolei może być wskazówką tego, że mogły one być wykorzystywane głównie do celów ceremonialnych, takich jak pochówki czy wydarzenia natury oficjalnej.
  • Noże Qi. Albo dokładniej: noże stanu Qi, odnajdowane w rejonie Shandong. Były stosowane podczas okresu Walczących Państw.

Ujednolicenie. Monety z dziurką

Być może ktoś posiada słynną monetę z dziurką o nominale 2 zł, które w 2003 roku dla WOŚP wybiła Mennica Polska. W Polsce były one unikatowe, ale: nie z perspektywy Chińczyków – okres różnych systemów monetarnych Chin zakończyły okrągłe monety z kwadratowym otworem.

Po zjednoczeniu wszystkich królestw, cesarz Qin Shihuang wprowadził do obrotu dwie okrągłe monety, które od tego czasu były jedynymi, dopuszczalnymi środkami płatniczymi. Posiadały one dwie wartości: były to moneta „górna” bita ze złota i moneta „dolna”, produkowana z brązu. Podobnie jak monety w kształcie noży, zachowały się i najstarsze okrągłe, chińskie monety; obecnie można je obejrzeć m.in. w China Numismatic Museum w Pekinie (Beijing).

Zdjęcia

https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Yan_State_Coins.jpg, https://www.icollector.com/400-220-BC-Chinese-Qi-State-Knife-Money-3-Assorted_i30044137

Rating: 5.0/5. From 2 votes.
Please wait...
PinShares0

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *