Ostrzenie noża

W jaki sposób naostrzyć nóż?

Każdy, nawet najdroższy nóż wymaga systematycznego ostrzenia, którego częstotliwość powinna być dopasowana do intensywności eksploatacji. W przypadku gdy nóż jest używany do ciężkich prac, podczas których zachodzi potrzeba przecinania twardych materiałów, wówczas należy często go ostrzyć.

Dodatkowo, gdy krawędź tnąca zostanie uszkodzona, np. w wyniku przypadkowego uderzenia w gwóźdź, wówczas również trzeba jak najszybciej zlikwidować wszelkie nierówności i ponownie naostrzyć nóż. Choć sam proces nie jest skomplikowany, wymaga jednak wprawy zdobywanej wraz z doświadczeniem. Niezwykle ważny jest też dobór odpowiednich akcesoriów. Na rynku można znaleźć szeroki wybór ostrzałek, a także systemów ostrzących, różniących się od siebie m.in. przeznaczeniem, techniką oraz parametrami. Co należy wiedzieć o ostrzeniu noży? Na co zwrócić szczególną uwagę podczas wybierania akcesoriów przeznaczonych do ostrzenia?

Charakterystyka kamieni ostrzących i ostrzałek

W dawnych czas, do ostrzenia noży i narzędzi wykorzystywane były skały. Obecnie używa się m.in. kamieni ostrzących, które zyskały bardzo dużą popularność ze względu na swoją skuteczność. Warto jednak pamiętać, że w sklepach dostępne są kamienie różniące się od siebie m.in. kształtem, gradacją, a także materiałem, z którego zostały wykonane. Wszystkie te cechy są bardzo istotne i mają duży wpływ na efekt ostrzenia. Co należy wiedzieć o kamieniach ostrzących?

  • Najpopularniejsze są kamienie naturalne, takie jak Arkansas oraz Belgischer Brocken, który jest wydobywany w belgijskich górach. Ziarna kamienia belgijskiego charakteryzują się okrągłym kształtem, a ponadto są bardzo twarde. To połączenie sprawia, że idealnie nadają się do ostrzenia. Kamienie naturalne najczęściej wybierają entuzjaści klasycznego ostrzenia noży. Warto jednak pamiętać, że podczas częstego i intensywnego ostrzenia, kamienie naturalne zaczną się stopniowo wycierać. Jest to proces nieuchronny i nie można go zatrzymać. Z kolei nierównomierna powierzchnia prowadzi do mniej precyzyjnego ostrzenia. W takiej sytuacji warto wyrównać powierzchnię przy pomocy innego kamienia o znacznie niższej gradacji.

    Naturalny kamień do ostrzenia noży - Imanishi Amakusa Tora
    Naturalny kamień do ostrzenia noży – Imanishi Amakusa Tora
  • Kolejna grupa to kamienie ceramiczne, nazywane również syntetycznymi. Do produkcji używa się zazwyczaj węglika krzemu lub tlenku aluminium. Kamienie, ze względu na swoją strukturę, charakteryzują się większą twardością niż ostrzałki naturalne, a poza tym znacznie wolniej się zapychają. Aby osiągnąć jak najlepszy efekt, zarówno w przypadku kamieni naturalnych, jak i ceramicznych, niezwykle ważna jest poprawna technika i trzymanie ostrza pod odpowiednim kątem. Wykorzystując syntetyczne kamienie, można szybko naostrzyć zarówno noże wykonane ze stali, jak i te z dodatkiem węglika wolframu.
Kamień ceramiczny do ostrzenia noży
Kamień ceramiczny do ostrzenia – Global MS5PS “Super”
  • Coraz większą popularnością, nie tylko wśród profesjonalistów, którzy na co dzień korzystają z wysokiej jakości noży, ale również wśród amatorów cieszą się ostrzałki diamentowe. Oferowane są zarówno w formie pilników, kamieni, osełek oraz krążków. Na powierzchni ostrzącej znajduje się pył diamentowy, dzięki któremu można efektywnie ostrzyć noże wykonane m.in. ze stali węglowej, noże ceramiczne, tytanowe, a także z utwardzanej stali. Ponadto, ostrzałki diamentowe idealne nadają się do ostrzenia bardzo tępych, wyszczerbionych noży z mocno uszkodzoną i nieregularną krawędzią tnącą. Produkty tego typu wyróżniają się długą żywotnością, nawet w przypadku intensywnej eksploatacji. Ponadto, zapewniają niezwykle szybkie, równomierne i precyzyjne ostrzenie. W przypadku ostrzałek diamentowych nie warto inwestować w najtańsze modele, które w praktyce mogą nie spełniać wszystkich oczekiwań.

Zestaw diamentowych ostrzałek - Lansky Deluxe Diamond
Zestaw diamentowych ostrzałek – Lansky Deluxe Diamond

Wybór materiału, z którego jest zrobiona ostrzałka powinien w dużej mierze zależeć od jej wykorzystania, a także pożądanego efektu.

Gradacja kamieni ostrzących – najważniejsze informacje

Jednym z najważniejszych parametrów każdej ostrzałki jest gradacja, czyli grubość ziarna, która w bezpośredni sposób przekłada się na szorstkość. Na rynku możemy znaleźć różne oznaczenia stopnia gradacji, dzięki czemu wybór odpowiedniej ostrzałki, dopasowanej do potrzeb użytkownika, jest znacząco ułatwiony.

  • Pierwsze, najczęściej wykorzystywane oznaczenie cyfrowe określające gradację można znaleźć m.in. na opakowaniu kamienia ostrzącego. Im wartość jest niższa, tym grubość ziarna będzie większa. Kamienie cechujące się gradacją od około 200 do 800 są wykorzystywane do ostrzenia tępych noży, a także do usuwania nierówności i przywracania geometrii. Warto jednak pamiętać, że nie powinno się używać ostrzałek z niską gradacją zbyt często, ponieważ może to doprowadzić do nadmiernego starcia ostrza. Kamienie ostrzące z gradacją od 200 do 800 są niejednokrotnie wykorzystywane do pierwszego etapu ostrzenia.
  • Gradacja średnia zawiera się w przedziale od około 1000 do 3500. Ostrzałki cechujące się taką wielkością ziarna są wykorzystywane do regularnego ostrzenia. Niższa gradacja jest przeznaczona także do wyrównywania ostrza, natomiast wyższa finalizuje cały proces.
  • Gradacje od 4000 do 8000 są najczęściej wykorzystywane przez profesjonalistów i entuzjastów. Kamienie z taką gradacją są przeznaczone do polerowania naostrzonych noży, dzięki czemu stają się one ekstremalnie ostre.
  • Niektórzy producenci stosują także oznaczenia słowne typu: extra coarse, czyli niska gradacja, bardzo szorstki kamień, coarse czyli szorstki, fine oznacza miałki, a extra fine bardzo miałki.

Niejednokrotnie kamienie przeznaczone do ostrzenia noży są dwustronne. Na jednej znajduje się powierzchnia o niższej, natomiast na drugiej o wyższej gradacji. Jest to najbardziej uniwersalne rozwiązanie, dzięki któremu można naostrzyć m.in. wyszczerbione noże.

Kształt i rozmiar ostrzałek oraz kamieni ostrzących

Najbardziej popularne są kamienie ostrzące w kształcie prostokąta. Umożliwiają one precyzyjne naostrzenie zarówno dużych, jak i małych noży. Ponadto, na rynku można znaleźć owalne ostrzałki, które są przeznaczone m.in. do noży, które charakteryzują się wklęsłym kształtem, znajdującym się mniej więcej w połowie długości ostrza. Co więcej, rosnącą popularnością, zwłaszcza wśród miłośników survivalu i bushcraftu, cieszą się ostrzałki kieszonkowe, które ze względu na swój kompaktowy rozmiar i niską wagę, idealnie nadają do używania w terenie. Ostrzałki tego typu służą do podostrzenia noża. Warto pamiętać, że nie są tak efektywne i wydajne jak ich większe odpowiedniki, jednak doskonale sprawują się jako ostrzałki zapasowe.

Praktyczne i wydajne systemy ostrzące

W wielu sklepach można znaleźć ostrzałki, które niejako wymuszają ustawienie najlepszego kąta noża. Z tego typu rozwiązania najczęściej korzystają osoby, którym z jakiegoś powodu nie przypadło do gustu używanie ostrzałek w postaci kamieni naturalnych, syntetycznych lub ostrzałek diamentowych.

  • Ostrzałki szczelinowe charakteryzują się prostą, intuicyjną i przede wszystkim bezpieczną obsługą. W ostrzałce znajdują się krążki wykonane z metalu lub kamienia. Pomiędzy nimi znajdują się szczeliny, do których należy włożyć ostrze noża. Niektóre modele mają kilka szczelin z różną gradacją, dzięki której można zarówno ostrzyć, jak i polerować nóż. Ostrzałki tego typu są przeznaczone do noży, które cechują się dwiema krawędziami tnącymi. Wybierając tego typu rozwiązanie, należy zwrócić szczególną uwagą na twardość krążków.
  • Ostrzałki prętowe, zwane również musakami, mogą być wykonane m.in. ze stali nierdzewnej, a także ceramiki. Ponadto, różnią się od siebie gradacją, a co za tym idzie, przeznaczeniem. Długość ostrzałki prętowej powinna być większa od długości noża. W przeciwnym wypadku może dojść do skaleczenia lub nieefektywnego ostrzenia.
  • Ostrzałki elektryczne, jak sama nazwa wskazuje, wykorzystują do działania energię elektryczną. Charakteryzują się bardzo prostą i intuicyjną konstrukcją, jednak nie nadają się do noży z grubą klingą.

Jaką ostrzałkę wybrać?

Typ ostrzałki w dużej mierze zależy od jej wykorzystania. W przypadku gdy mamy do czynienia z mocno wyszczerbionym i zardzewiałym nożem, warto zastanowić się nad wyborem naturalnych bądź syntetycznych kamieni ostrzących, cechujących się niską gradacją. Dla osób, które preferują prostsze metody, lepszym wyborem będą ostrzałki szczelinowe lub elektryczne. Dla fanów ekstremalnie ostrych noży, najlepszą opcją będą ostrzałki o bardzo wysokiej gradacji, wykorzystywane do polerowania naostrzonych krawędzi.

Zdjęcie główne: www.cnet.com

No votes yet.
Please wait...
PinShares0

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *